Vakmanstad verzorgt filosofielessen op verschillende basisscholen in Rotterdam. De kinderen gaan met elkaar in gesprek aan de hand van rustmomenten en duidelijke regels. Dit geeft rust en veiligheid om goed te kunnen luisteren en nadenken.
Het filosoferen gebeurt aan de hand van (oude en nieuwe) verhalen, actualiteit, film, creatieve werkvormen en spel. Tijdens de gesprekken oefenen de kinderen samen te denken. In de groep leren ze dat iemand anders denkt en dat dit normaal is. Zo leren ze ook problemen oplossen met woorden en worden zij meer sociaal weerbaar.
Illustratie Simon Buijs
Tijdens de filosofielessen oefenen de kinderen burgerschap en leren zij de volgende burgerschapsvaardigheden:
- Vragen stellen
- Goed Nederlands spreken
- Vergroten van woordenschat
- Spreken voor publiek
- De eigen gedachten op een respectvolle manier onder woorden brengen
- Reflecteren en nadenken over de eigen gedachten
- Hypotheses opstellen en bevragen
- Aandachtig luisteren als iemand anders iets vertelt
- Omgaan met andere standpunten en ideeën
- Kritisch nadenken
- Andere concepten verkennen en beoordelen
- Reageren op wat de ander zegt en discussiëren
Het is mogelijk om vrijwel alle (kennis)onderwerpen te bespreken. De kinderen bespreken en denken na over zaken als menselijke waardigheid, (culturele) diversiteit, democratie, duurzaamheid, rechtvaardigheid, historische figuren, kunst etc. Zo kan een onderwerp als pesten worden behandeld via de vraag: Mag je alles zeggen wat je denkt?
Hierbij krijgen de kinderen de ruimte en vrijheid om na te denken en te onderzoeken wat deze zaken inhouden, wat ze voor hen betekenen, waar hun eigen standpunt op is gebaseerd en welke mogelijke gevolgen dit standpunt kan hebben in verschillende situaties. Dit alles gebeurt in een gezamenlijk, onderzoekend gesprek. Ook wordt er geoefend met het beoordelen van de betrouwbaarheid van bepaalde bronnen en informatie. Meerdere lessen gaan over het verschil tussen echt en nep en of je bijvoorbeeld altijd moet geloven wat een ander zegt. Waardevolle denkvaardigheden in tijden van nepnieuws en toenemende polarisatie.
Indien een school behoefte heeft aan meer oefenmomenten ten aanzien van burgerschap dan kan Vakmanstad hierin meedenken. Als er bijvoorbeeld in het kader van democratie een klassenverkiezing wordt georganiseerd dan kan er ruimte worden gemaakt om hier tijdens de filosofieles op te reflecteren. Het is zelfs mogelijk om een verkiezing tijdens de filosofieles te modelleren of om de staatsinrichting in spelvorm te doen, wat weer aanleiding geeft voor filosofische gesprekken.
Illustratie Simon Buijs
